30
آبان

معماری سبز ، طراحی سبز، ساختمان سبز

یک ساختمان می تواند زیبا، خوش ساخت و دارای مصالح بسیار گران قیمت، با باغی سرسبز و انواع گیاهان مثمرثمر و تزیینی، اما “غیرسبز” باشد. از طرفی یک ساختمان می تواند بسیار “سبز” اما دارای فضای سبز کوچک و از نظر بصری غیرجذاب باشد. نکته مهم این است که چگونه معماری خوبی داشته باشیم. به نظر می رسد پاسخ در آنچیزیست که معمار رومی ویتروویوس پیشنهاد می‌کند؛ سه قاعده معماری: خوش‌ساخت بودن، کاربردی بودن، و زیبایی بصری.

مقدمه

حقیقت این است که بر خلاف بسیاری نظرات و هشدارها، تغییرات آب و هوایی زمین را در آینده نزدیک نابود نخواهد کرد؛ در حقیقت عمر کره زمین تا میلیون‌ها سال پس از پایان عمر انسان ادامه خواهد داشت. با این حال، تغییرات می‌تواند گونه‌هایی از حیات را که نمی‌توانند به اندازه کافی سریع با شرایط جدید سازگار شوند، نابود کند و می تواند باعث دشوارشدن زندگی برای انسان در آینده نزدیک شود. تغییرات اقلیمی می تواند حتی عامل اصلی انقراض نوع بشر بر روی زمین باشد.

در اوایل قرن بیست و یکم، ساخت سرپناه (در همه اشکال آن) مهمترین عامل هدررفت منابع جهان است؛ 16 درصد از منابع آب شیرین، 30 تا 40 درصد از منابع انرژی و 50 درصد از وزن کل مواد خام استخراج شده از زمین در صنعت ساختمان مصرف می شود و 40 تا 50 درصد زباله در محل های دفن زباله و 20 تا 30 درصد گازهای گلخانه ای کره زمین ناشی از معماری است. نقش صنعت ساختمان سازی در تولید گازهای گلخانه ای تایید و مشخص شده است. بر اساس گزارش‌های موجود، تولید سیمان، به عنوان ماده اصلی بتن، یکی از مهمترین عوامل جهانی تولید دی‌اکسید کربن است. بنابراین وقت آن رسیده که تمام روش ساخت و ساز، از طراحی نامناسب تا مصالح ساختمانی اشتباه، در تمام پروژه های ساخت به چالش کشیده شود.

معمولاً ساختمان‌ها به گونه‌ای طراحی می‌شوند که الزامات آیین نامه ساختمانی را برآورده کنند، اما معماری سبز طراحان را تشویق می کند در گامی فراتر، به بهبود عملکرد کلی ساختمان در راستای به حداقل رساندن تأثیرات زیست‌محیطی و هزینه توجه کنند. در حال حاضر و تا زمانی که مقامات دولتی محلی، ایالتی و فدرال متقاعد نشوند که فرآیندها و استانداردهای سبز را نیز مانند شیوه های پیشگیری از آتش سوزی و استانداردهای ساختمان سازی اجباری کنند، معماری سبز یک اولویت فردی خواهد بود، اما لازم است در آِنده نزدیک به اهمیت معماری سبز در طراحی های شهری بیشتر پراخته شود.

معماری سبز

معماری سبز یا طراحی سبز، رویکردی برای به حداقل رساندن اثرات مضر پروژه های ساختمانی بر سلامت انسان و محیط زیست است. معمار یا طراح “سبز” تلاش می کند با انتخاب مصالح ساختمانی و شیوه های ساخت و ساز سازگار با محیط زیست از هوا، آب و زمین حفاظت کند.

معماری سبز، فلسفه ای از معماری است که از منابع انرژی پایدار، صرفه جویی در انرژی، استفاده مجدد و ایمنی مصالح ساختمانی و مکان‌یابی ساختمان با در نظر گرفتن تأثیر آن بر محیط‌زیست حمایت می‌کند.

طراحی سبز علاوه بر توسعه پایدار، با بسیاری نام ها و مفاهیم در ارتباط است. برخی افراد بر زیست و اکولوژی تاکید می کنند و نام هایی مانند طراحی زیست محیطی، معماری سازگار با محیط زیست و حتی آرکولوژی را به کار می برند.

تاریخچه

در سال های بعد از پایان جنگ جهانی دوم، با رواج مصرف گرایی، جنبش معماری نیز بر نمادهای شاخص و چشمگیر تمرکز کرد، نمادهایی که نشانگر تمایل به پیوستن به روند جهانی شدن محسوب می شد. با آغاز قرن 21، رویکرد ساخت و ساز به سمت هماهنگی با محیط پیرامون، در طراحی و عملکرد گرایش پیدا کرده است.

اگرچه بسیاری فرانک لوید رایت را با طراحی های ارگانیک و سازه هایی که بخشی از محیط پیرامون محسوب می شوند، پیشگام معماری سبز می دانند، اما در حقیقت معماری پایدار و سبز از دیرباز در تاریخ رواج داشته است و قواعد آن در طراحی های باستان نیز به چشم میخورد، بی آنکه به عنوان روشی یا رویکردی شاخص دیده شود. قنات ها سازه هایی در تطابق با محیط پیرامون و کاربردی هستند که امروزه نیز کماکان می توان از آنها استفاده کرد، و جنبه های بسیاری از معماری سبز را رعایت کرده اند. بسیاری از بناهای باستانی روش هایی برای دفع و استفاده مجدد از فاضلاب داشته اند. در طراحی اغلب بناهای قدیمی توجه ویژه ای به استفاده مناسب از آفتاب و سایه و انرژی های طبیعی شده است. در حقیقت بشر باستان هرگز خود را از طبیعت جدا ندیده است و هم به دلیل ارزشی که برای طبیعت قائل بوده و هم دشواری انتقال مصالح، در طراحی و ساختمان سازی ناخودآکاه بسیاری اصول معماری سبز را رعایت کرده است.

ویژگی های مشترک یک ساختمان سبز

اگرچه اکثر ساختمان های سبز همه ویژگی های زیر را ندارند، معماری و طراحی سبز می تواند شامل این موارد باشد:

  • سیستم های تهویه با گرمایش و سرمایش کارآمد
  • سیستم روشنایی و لوازم کم مصرف
  • لوله کشی با هدف صرفه جویی در مصرف آب
  • محوطه خارجی با پوشش گیاهی بومی با هدف حداکثر استفاده از انرژی غیرفعال خورشیدی
  • حداقل آسیب به زیستگاه طبیعی
  • استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی یا نیروی باد
  • استفاده از مواد غیر مصنوعی و غیرسمی در ساختار داخلی و خارجی
  • استفاده از مصالح محلی به منظور حذف حمل و نقل طولانی
  • استفاده مسئولانه از مصالح چوبی (چوب درختان پرورشی)
  • استفاده مجدد از ساختمان های قدیمی (بازسازی سبز)
  • استفاده از مواد بازیافتی
  • استفاده بهینه از فضا
  • تعیین موقعیت بهینه بنا در زمین، با هدف به حداکثر رساندن استفاده از نور و سایه، باد و …
  • جمع آوری آب باران و بازیافت آب خاکستری

طراحی کلی ساختمان

پایداری باید از ابتدای پروژه بخشی از کل فرآیند طراحی باشد. طراحی و معماری سبز نباید به عنوان بخشی افزوده و انتخابی، بلکه به عنوان روش صحیح انجام کار در نظر گرفته شود. اهداف این روش طراحی و تاثیر متقابل آن با محیط باید درک، ارزیابی و به طور مناسب اعمال شود؛ مهمترین این اهداف عبارتند از دسترس پذیری، زیبایی شناسی، مقرون به صرفه بودن، برآوردن نیازهای عملکردی یا عملیاتی، حفاظت تاریخ و فرهنگ، بهره وری (آسایش و سلامت ساکنین)، امنیت، ایمنی و پایداری.

هدف اصلی طراحی سبز در نظر گرفتن انسان به عنوان بخشی از محیط طبیعی و نه یک مصرف کننده صرف است.

منابع